|
|
Powrot do Swiat Przesilenia Zimowego i Staroslowianskiego Godowego Swieta Karolinka 0 02.12.2006 23:02 CET
Obrzędy zwišzane z przesileniem zimowym (od kiedy dni stajš się znowu dłuższe) obchodzono już w epoce kamiennej.
Godowe więto, Szczodre Gody, Zimowego Staniasłońca - Etniczne więto Słowian, przypadajace na przesilenie zimowe (21-22 grudnia).
więto Godowe, przypadajšce na okres przesilenia zimowego Słońca, w pewnych regionach znane było również pod nazwš Zimowego Staniasłońca i trwać mogło nawet kilka dni. Przez słowiańskich rodzimowierców (zarówno w przeszłoci jak i obecnie) uznawane jest za poczštek nie tylko nowego roku słonecznego, ale też liturgicznego oraz wegetacyjnego. Zwycięstwo wiatła nad ciemnociš symbolizuje moment, w którym zaczyna przybywać najkrótszego (jak dotšd) dnia w roku, a najdłuższej nocy ubywać. Przynoszšc ludziom nadzieję, napawajšc radociš i optymizmem, Swaróg - Słońce znów zaczyna odzyskiwać panowanie nad wiatem. . . Stary cykl się zamyka - odchodzi stary rok (stare Słońce umiera), nowy - rozpoczyna - rodzi się (lub odradza) nowe słońce.
U Słowian przesilenie zimowe powięcone było także duszom zmarłych przodków. By dusze zmarłych mogły się ogrzać palono na cmentarzach ogniska i organizowano rytualne uczty (z którymi w póniejszym okresie przeniesiono się do domostw). Był to też szczególny czas na odprawianie wróżb mogšcych przewidzieć przebieg przyszłego roku np. pogodę i przyszłoroczne zbiory. W pewnych regionach (głównie na lšsku) w okresie tym praktykowano zwyczaj stawiania w kšcie izby ostatniego zżętego snopa żyta. Był on zazwyczaj dekorowany suszonymi owocami (najczęciej jabłkami) oraz orzechami, za po więcie pieczołowicie przechowywany aż do wiosny. To włanie z nasion pochodzšcych z kłosów tegoż snopa należało bowiem rozpoczšć przyszłoroczny siew. . .
Innym zwyczajem była kultywowana szczególnie w południowej Polsce (na Podhalu, Pogórzu, Ziemi Sšdeckiej i Krakowskiej oraz ponownie na lšsku) tzw. Podłaniczka - udekorowana gałš jodły, wierku lub sosny wieszana pod sufitem. Powszechne było też cielenie słomy lub siana pod nakryciem stołu. . . Wszystko to czyniono dla zapewnienia przyszłorocznego urodzaju. Na przełomie XVIII i XIX wieku tradycję dekorowania snopa żyta niemal całkowicie zastšpił przybyły z Niemiec zwyczaj dekorowania choinki (która to ostatecznie, stała się niejako symbolem innego więta jakim jest chrzecijańskie, tzw. Boże Narodzenie). Wiele pierwotnych słowiańskich zabiegów magicznym (w tym np. wspomniane już cielenie słomy lub siana pod obrusem) nadal powszechnie jednak praktykowana jest w wielu domach po dzi dzień, choć z czasem nadano im chrzecijański wydwięk i interpretację - również wyraz "kolęda" pierwotnie oznaczał radosnš pień noworocznš, piewanš podczas odwiedzania znajomych gospodarzy w noc przesilenia zimowego.
Powišzań "Bożego Narodzenia" ze więtem Godowym na terenie Polski jest zresztš znacznie więcej. Chrzecijanie obchodzš dzień narodzin swojego zbawiciela 25 grudnia, choć jeszcze w III wieku obchodzono go 6 stycznia - dopiero w okresie póniejszym pojawiła się data 25 grudnia (pierwszy raz wzmiankowana w 336 roku). Przyczyniło się do tego obchodzone wówczas w Rzymie, również pogańskie więto przesilenia zimowego powięcone bogu słońca Sol Invictus Mitry. Należšcy również do czcicieli tegoż Boga cesarz Konstantyn, po swoim połowicznym przyjęciu wiary chrzecijańskiej (w ten sposób próbujšc pogodzić dwie różne wiary) przyjšł termin więta "pogańskiego" na więto chrzecijańskie (co z resztš w analogiczny sposób uczyniono przyjmujšc symbolikę krzyża).
|