Ja od jakiegoś czasu sporadycznie wcinam rybki. Przez okres dziesięciu lat nie jadłem jakiegokolwiek mięsa, ale kilka lat temu - wczasy nad morzem... :) Od tego czasu sporadycznie rybkę zjem :)Także nie mam wyrzutów sumienia. Ci, którzy nazywają ludzi odżywiających się również mięsem - trupojadami są wg mnie fanatykami ideologii, ale to zdarza się często w wieku dorastania. Nastolatek łatwo popada w skrajność.
Ukryć się jednak nie da, że spożywanie mięsa w takich ilościach jak to obecnie ma miejsce prowadzi do zmniejszenia się produkcji podstawowej żywności dla ludzi biednych. Poniżej przedstawiam dowody, kolejne dane, które wskazują, że warto propagować wegetarianizm, w odpowiedni sposób oczywiście - wszędzie, gdzie się tylko da.
"
Ponieważ dieta bogata w produkty zwierzęce nie jest odpowiednim celem polityki dotyczącej zdrowia publicznego, to nie stanowi ona mądrej strategii rozwoju. Stwarza ona zależność od importu żywności i może poszerzyć lukę pomiędzy bogatymi a biednymi. Mimo to dziesiątki średnio zamożnych krajów importują pasze dla zwierząt. (por. raport Worldwatch Institute - Durning i Brough, 1992, s 75).
Cytowany wyżej raport dokumentuje powyższe stwierdzenia danymi z wielu krajów, jak np.: - Tajwanu, który zwiększył konsumpcję mięsa i jaj na głowę sześciokrotnie od 1950 do 1990 r., co zmusiło ten kraj do zwiększenia rocznego zużycia zboża ze 170 do 390 kg na głowę. Jednocześnie Tajwan z eksportera zboża stał się jego importerem; w 1990 tylko na paszę zużywał 74% wszystkich zbóż; - w ZSRR od 1950 r. spożycie mięsa potroiło się, zaś wskutek zwiększania ilości zbóż w paszy import tylko zbóż wyniósł w 1990 r. 24 mln ton; zwierzęta hodowlane zjadały 3-krotnie więcej zbóż niż obywatele radzieccy... - dane z większości przebadanych krajów Trzeciego Świata wykazują, że proces przestawiania się ze zbóż dla ludzi na zboża na pasze trwa. Bliższa analiza prowadzi do ogólnego wniosku, że
popyt na mięso wśród bogatych zmniejsza produkcję podstawowej żywności dla biednych (Durning i Brough). [za: dr Jacek J. Nowak]
Jak to jest w przypadku Polski?
Opublikowane zaś w 1989 r. dane są wstrząsające. Promocja spożywania produktów zwierzęcych i intensywny rozwój hodowli, forsowany po 1970 r., kosztował nasz kraj, obok skażenia wód i gleb, około 21 miliardów dolarów USA wydanych tylko w latach 1971-80 na import tylko zbóż i pasz (zob. Kolbusz, 1989, s. 20-21).
| dr Jacek J. Nowak: |
| Czyż to nie ironia losu, że za tak astronomiczną kwotę, porównywalną jedynie z całkowitym zadłużeniem Polski wraz z odsetkami (!!!), średniej wielkości cywilizowany kraj Europy zafundował sobie nie tylko ogromny rozwój chorób cywilizacyjnych na tle nadmiernego spożycia cholesterolu i białka zwierzęcego, ale także jedną z podstawowych przyczyn głębokiego kryzysu gospodarczego? Bo gdyby jeszcze ten import zbóż i pasz był niezbędny... Przecież Polska przed II wojną światową potrafiła wyżywić swoich mieszkańców w ogóle bez importu zbóż i pasz (a jeszcze z niewielkim eksportem), zaś skala chorób cywilizacyjnych była nieznaczna... |
Konsekwencje mięsno-nabiałowego odżywiania się zanalizowali obszernie już w 1981 r. uczeni zrzeszeni w American Association for the Advancement of Science (AAAS) stwierdzając, że
zmiany w naszych zwyczajach żywieniowych mogą przynieść istotnie dobroczynne efekty we wszystkim, poczynając od ziemi, wody, zużycia paliw, aż po koszty utrzymania, wskaźniki bezrobocia czy bilans handlu zagranicznego (zob. rozwinięcie tego wniosku w sprawozdaniu Proper, 1981). Nic dodać, nic ująć w stosunku do przypadku Polski... Konsekwencje te wszechstronnie rozwija i dokumentuje Akers (1983).
Tylko w roku 1990 zużyto około 743 mln ton zbóż do spasania zwierząt hodowlanych, gdy jednocześnie głodowało lub było chronicznie niedożywionych 786 mln osób! (zob. Ikonowicz i Milewski, 1993).
Przy czym nie dotyczą te dane tylko produkcji zboża w Ameryce czy innych krajach o wysokiej konsumpcji produktów mięsno-nabiałowych. Jak ujawnia raport Worldwatch Institute: David Barkin z Autonomous Metropolitan University w Mexico City wraz z dwoma kolegami z USA przebadali rozwój rolnictwa w 24 krajach rozwijających się. W 13 z nich znaleźli oni bezsporne dowody na to, że farmerzy przestawiali się ze zbóż stanowiących pożywienie dla ludzi, na zboża na pasze (zob. Durning i Brough, 1992, s. 76).
W skali zaś światowej tylko w latach 1945-1990 zdegradowane zostało aż 679 mln ha ziemi tylko wskutek nadmiernego wypasu, zaś z 579 mln ha zniszczonych lasów większość została zamieniona na pastwiska i uprawy paszowe (zob. Postel, 1994). Co groźniejsze, rocznie niszczymy nie 11 mln ha, jak szacowano w latach 80-tych, lecz 16-20 milionów ha lasów, jak wynika z analizy zdjęć satelitarnych NASA (zob. Zonnenfeld, 1993).
Nic dziwnego, gdyż
produkcja zwierzęca, dając około 10% żywności świata (zjadanej w olbrzymiej większości przez najbogatsze 25% ludności świata),
zajmuje pod pastwiska i uprawy paszowe około 80% światowych (a w USA 95%) użytków rolnych (zob. Proper, 1981 i Nowak, 1996). Wynika to z obiektywnych faktów technologicznych, jak m. in. ten, że
aby uzyskać 1 kg białka zwierzęcego, trzeba dostarczyć od 6 do 17 kg białka w paszy.
Nie dziwi więc też tak olbrzymia presja na lasy, glebę (konieczność uzyskiwania olbrzymich ilości paszy wymusza chemizację i mechanizację), wzrastające zużycie wody, znaczne przyczynianie się do zmian klimatycznych (efekt samego niszczenia lasów ocenia się na 20-procentowy "wkład" do ocieplenia klimatu, dochodzi to tego efekt spalania paliw kopalnych, a także emisja metanu i tlenków azotu) i niszczenia biologicznej różnorodności.
Dokumentacja uwarunkowań technologicznych produkcji zwierzęcej i ich konsekwencje przedstawione są zwłaszcza w pracach: Akers 1983; Moore-Lappe 1982; Pimentel et. al. 1975; Pimentel i Hall, red., 1989; Cows 1991; Nowak 1993, Passing 1980."
ŹRÓDŁA (Literatura):
Akers K. (1983): A Vegetarian Handbook, G.P. Putnam's Sons, New York.
Brody J.E. (1990): Huge Study of Diet Indicts Fat and Meat, "The New York Times", May 8.
Brown L.R. et al. (1992): State of the World 1992. A Worldwatch Institute Report on Progress Toward Sustainable Society, Norton & Co., New York - London.
Cows (1991): Cows and Climates, "Science", nr 5012.
Durning A.T. i H.B. Brough (1992): Reforming the Livestock Economy, w: Brown et al. (1992) State of the World 1992. A Worldwatch Institute Report..., W.W. Norton & Co., New York, s 66-82.
Firmhofer R. (1994): Świat nieoswojony, "Wiedza i Życie" nr 8 (dodatek "Wiedza i Człowiek").
Giovannucci E. i in. (1993): A prospective study of dietary fat and risk of prostate cancer, "J. of the National Cancer Institute" Vol. 85.
Goldsmith J. (1995): Pułapka, Wyd. Tygodnika "Solidarność", Warszawa.
Górny M. (1992): Ekofilozofia rolnictwa, EKOLAND i Wyd. CEEW, Krosno.
Kolbusz F. (1989): Społeczno-ekonomiczne problemy rozwoju rolnictwa w Polsce, PWN, Warszawa.
Moore-Lappe F. (1982): Diet for a Small Planet, Ballantine Books, New York.
Nowak J.J. (1993): Ekologiczne, ekonomiczne i społeczne aspekty rolniczej produkcji żywności w odniesieniu do jej walorów zdrowotnych (Zarys problematyki), w: Produkcja żywności o podwyższonych walorach zdrowotnych. Materiały z konferencji, Instytut Medycyny Wsi, Lublin, s. 39-45.
Nowak J.J. (1993a): Nauka i praktyka a ekorozwój. Przesłanki skuteczności, referat na I World Congress of Universalism, 15-20 August, Warsaw).
Nowak J.J. (1996): Niedoceniane czynniki, decydujące o niszczeniu lub ochronie środowiska naturalnego (referat na VI Forum Ekologiczne, Lublin 1996), "Zielone Brygady" nr 8.
Passing (1980): Passing the climate buck, "Science News" No. 1, s. 4-5.
Physicians (1991): The New Four Food Groups (raport Physicians Committee for Responsible Medicine, Washington), w: "PCRM Update", May-June.
Pimentel D. i in. (1975): Energy and Land Constraints in Food Protein Production, "Science", 21 November.
Pimentel D. i C.W. Hall, ed. (1989): Food and Natural Resources, Academic Press, New York.
Position (1980): Position Paper on the vegetarian approach to eating (ADA Reports), "Journal of American Dietetic Association", Vol. 77, July.
Position (1988): Position of The American Dietetic Association: Vegetarian Diets (ADA Reports), "J. of Amer. Diet. Assoc." No. 3, March.
Postel S. (1994): Carrying Capacity: Earth's Bottom Line, w: Brown R.L. et al.: State of the World 1994. A Worldwatch Institute Report.
Proper (1981): Proper diet saves lives, land, oil..., "Science News", 17 January (Sprawozdanie z sesji AAAS - American Association for the Advancement of Science - nt. "National Impacts of Recommended Dietary Changes"), s. 39-40.
Red (1991): Red meat and cancer, "The World Book Health & Medical Annual 1992". Chicago (Streszczenie wyników badań Harvard University's School of Public Health), s. 255.
Sugarman C. i M. Gladwell (1991): U.S. Drops New Food Chart; Meat, Dairy Groups Press Agriculture Dept., "The Washington Post" April 27.
Vines G. (1990): China's long march to longevity, "New Scientist" 8 Dec. (Streszczenie wyników największych, medyczno-żywieniowych badań epidemiologicznych).
Zheng i in. (1993): A cohort study of smoking, alcohol consumption and dietary factors for pancreatic cancer, "Cancer Causes and Control" vol. 4 (5), s. 477-82.
Zonnenveld L. (1993): Universalism, Metaphilosophy of Ultimate Concern (referat, ze zdjęciami satelitarnymi NASA, na I World Congress of Universalism, 15-20 August, Warsaw).
_____________________
Cytaty pochodzą z posłowia dr Jacka J. Nowaka odnośnie jednego rozdziału (pt NOWE CZTERY GRUPY POKARMÓW) większego opracowania pt. WEGETARIANIZM -SPOSÓB NA ŻYCIE autorstwa Adama Stawnego.
NOWE CZTERY GRUPY POKARMÓW to opracowanie Komitetu Lekarzy na rzecz Medycyny Odpowiedzialnej (Washington, D. C.)
(The New Four Food Groups tłum. Barbara Prawdzic-Horbaczewska i Krzysztof Romanowski posłowie dr Jacek J. Nowak)
